Noodzaak tot verkoeling van het klimaat teneinde herhaling en verergering van de hitte en droogte in Nederland en elders te voorkome

(The need to cool the climate in order to prevent a recurrence and worsening of the heat and drought in the Netherlands and elsewhere).

12 Sep 2026 - Deze infographic van het IES betoogt dat als we niet drastisch inzetten op behoud en duurzaam beheer van datgene wat onze atmosfeer verkoelt, dat wij, en de ons omringende natuur waarvan wij onverbrekelijk deel uitmaken, voor steeds ondragelijker situaties gesteld zullen worden.

(12 Sep 2026 – This IES infographic (in Dutch) argues that if we are not contributing substantially to the preservation and sustainable management of what cools our atmosphere, and that we—along with the natural world of which we are an inextricable part—will face increasingly unbearable situations).

INDONESIË — VEENBOSSEN BESCHERMEN VOORDAT HET BRANDT 

Indonesië bezit circa 13,4 miljoen hectare veengebied. Ontwatering en degradatie maken deze gebieden brandgevoelig, waarbij veel opgeslagen koolstof vrijkomt. Voorkomen en herstellen is goedkoper dan de schade achteraf.

THE FOUR MAJOR IMPACTS OF PEAT FIRES

AFRIKA – CONGOBEKKEN, SAHEL EN STABILITEIT

De regenwouden van het Congobekken dragen via atmosferisch vochttransport bij aan de regenval in de Sahel. Daar staan wetlands in het Niger-riviersysteem, essentieel voor water- en voedselzekerheid, onder grote druk. Toenemende waterschaarste en voedselonzekerheid kunnen migratie en conflict versterken.Ontbossing en veranderingen in landgebruik kunnen daarnaast ecosystemen en de verspreiding van diersoorten veranderen en daarmee ook gezondheidsrisico’s, waaronder Ebola, beïnvloeden.

DE AMAZONE, EUROPA EN NEDERLAND

Bossen en wetlands slaan koolstof op, koelen het aardoppervlak en beïnvloeden de waterkringloop. Bescherming en herstel zijn daarom niet alleen natuurbeleid, maar ook van belang voor klimaat, water en economische weerbaarheid. De uitzonderlijke hitte en droogte van 2026 maken zichtbaar hoe kwetsbaar Europa en Nederland zijn voor een verder opwarmend klimaat. Deze flyer verbindt de Amazone met die bredere mondiale context.

DE AMAZONE ALS KLIMAAT- EN WATERMACHINE 

Het Amazonewoud is meer dan een koolstofvoorraad. Via verdamping en transpiratie brengt het enorme hoeveelheden water terug in de atmosfeer. Die vocht- en energiestromen beïnvloeden neerslag, temperatuur en atmosferische circulatie. Ontbossing en degradatie verminderen die verkoelende en vochtregulerende werking en vergroten tegelijk de uitstoot van broeikasgassen. Bescherming van de Amazone helpt daarom koolstofopslag, waterkringloop en klimaatregulering in stand te houden. De precieze invloed op Europa en Nederland is complex; meerdere klimaat- en circulatieprocessen spelen daarbij samen.

VAN INZICHT NAAR HANDELEN Bescherm en beheer de grote verkoelende ecosystemen 

Nederland kan zijn kennis, internationale positie en financiële instrumenten gericht inzetten:

• Analyseer de beschikbare Nederlandse, Europese en mondiale beleidsinstrumenten Betrek daarbij de European Union Deforestation Regulation (EUDR), Mercosur, het EU-verdrag met Afrika, Caraïbisch en Pacifisch gebied (ACP), de Global Environment Facility (GEF) en de Tropical Forests Forever Facility (TFFF), en benut lessen uit het Programma Internationale Natuurbescherming (PIN) en het Regeringsstandpunt Tropische Regenwouden (RTR). 

• Werk samen met kennisinstellingen en milieuorganisaties 

• Zet komend jaar fors in op preventie van bos- en natuurbranden 

• Versterk bescherming en herstel van tropische bossen, veengebieden en wetlands 

• Werk toe naar een mondiale ecologische investeringsagenda (MEIBA) Politieke vervolgstap: Agendeer deze punten tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen van 16 en 17 september 2026 en werk de analyse uit voor het begrotingsoverleg 2028.Van analyse naar uitvoering: richt beleid, kennis en financiering op ecosystemen die essentieel zijn voor klimaat, water, biodiversiteit en menselijke veiligheid.

WAT DE INFOGRAPHIC WEL EN NIET ZEGT

De infographic toont samenhangende processen, geen eenvoudige één-op-één causaliteit. Het Amazonewoud beïnvloedt via verdamping en transpiratie de waterkringloop en atmosferische circulatie. Ontbossing kan deze processen regionaal en op grotere afstand beïnvloeden. Klimaatmodellen laten daarbij ook effecten richting de Noord-Atlantische regio en West-Europa zien.

Voor Europese hitte en droogte spelen daarnaast klimaatopwarming en atmosferische circulatie, waaronder jetstream- en blokkadepatronen, een belangrijke rol. De infographic stelt daarom niet dat Nederlandse droogte rechtstreeks door ontbossing van de Amazone wordt veroorzaakt. Zij laat zien dat bescherming van grote ecosystemen bijdraagt aan het beperken van bredere klimaat- en systeemrisico’s.

>>> Download de infographic-poster (pdf) >>>

BRONNEN 

1. Qin et al. (2025). Impact of Amazonian deforestation on precipitation reverses between seasons. Nature 639, 102–108. 

2. Gedney & Valdes (2000). Amazonian deforestation and Northern Hemisphere circulation and climate. Geophys. Res. Lett. 27. 

3. Rousi et al. (2022). Western European heatwave trends and persistent double jets. Nature Commun. 13. 

4. Kautz et al. (2022). Atmospheric blocking and weather extremes over the Euro-Atlantic sector. Weather Clim. Dyn., 3, 305–336. 

5. World Weather Attribution (2026). Increasingly hot Europe faces more severe droughts. 

6. Wetlands International (2026). El Niño, climate change and peat-fire risk in Indonesia. 

7. Kiely et al. (2021). Costs of Indonesian fires and benefits of restoring peatland. Nature Commun. 12, 7044. 

8. Wetlands International (2017). Water Shocks: Wetlands and Human Migration in the Sahel. 

9. Wetlands International. Food and water security in the Inner Niger Delta, Mali. 

10. Te Wierik et al. (2021). Impact of land use and land-use change on moisture recycling and precipitation. Water Resour. Res., 57. 

1. Olivero et al. (2020). Human activities link fruit bat presence to Ebola virus disease outbreaks. Mammal Review, 50.

COLOFON 

Uitgave: Institute for Environmental Security (IES), Den Haag Samenstelling en redactie: Wouter Veening, Jamie Smith

Infographic en vormgeving: Warmolt Laméris 
Contact: https://www.envirosecurity.org/contact-us

IMAGE CREDITS

Beeld Amazonebranden: NASA Earth Observatory / ISS Expedition 29, 17 september 2011 (ISS029-E-8032) - Photo: Satellite photograph illustrating slash-and-burn forest clearing along the Xingu River in the state of Mato Grosso, Brazil Expedition 29 Crew Image courtesy of the Image Science & Analysis Laboratory, NASA Johnson Space Center Derivative work including grading, noise removal and hotpixel corrections. Julian Herzog https://commons.wikimedia.org/wiki/File:ISS029-E-008032_Fires_along_the_Rio_Xingu_-_Brazil.jpg Public domain, via Wikimedia Commons. This file is in the public domain in the United States because it was solely created by NASA. NASA copyright policy states that "NASA material is not protected by copyright unless noted".

Indonesië-diagram: THE FOUR MAJOR IMPACTS OF PEAT FIRES - Wetlands International; graphic by Regina Okorocha september 2026: White Paper: Urgent Action Needed as El Niño and Climate Change Ramp Up the Risk of Peat FiresAcross Indonesia. Diagram: ‘The Four Major Impacts of Peat Fires’.https://www.wetlands.org/publication/white-paper-urgent-action-needed-as-el-nino-and-climate-change-ramp-up-the-risk-of-peat-fires-across-indonesia/